जेठ १४ पछिको विकल्प सर्वोच्चले देखाइदिएको छ

१ चैत्र २०६८, बुधबार ०५:१४ मा प्रकाशित


निलम्बार आचार्य, सभापति, संवैधानिक समिति
० जेठ १४ भित्र जनताले संविधान पाउनका लागि दलहरुले के गर्नुपर्छ ?
– दलहरुले आपसको सम्बन्ध सुधार्नुपर्छ, विश्वासको वातावरण निर्माण गर्नुपर्छ । संविधान निर्माणकार्य प्रतिद्वन्द्वीता, प्रतिस्पर्धाको कार्य होइन, साझा कार्य हो भन्ने भावनासाथ अगाडि बढ्नुपर्छ ।
० दलहरुबीचको सम्बन्ध सुधारको संकेत देख्नुभएको छ ?
– मैले मात्र होइन, सबैले देखेकै कुरो हो । उहाँहरुले पटक पटक हामी यत्ति समयभित्र गर्छौ भनेको, गर्न सकेका छैन । यसैबाट पनि दलहरुबीच राम्रो सम्बन्ध छैन भने देखिएको छ ।
० किन सुधार हुन सकेको छैन ?
– संकीर्ण स्वार्थबाट पे्ररित भएपछि सम्बन्ध सुधार हुँदैन ।
० संकीर्ण स्वार्थ भनेको ?
– पार्टीगत, गुटगत स्वार्थले गर्दा यस्तो हुन्छ । पार्टीभित्रै विवाद छ, अनि पार्टीभित्रको विवादले पार्टीले निर्णय गर्न सक्दैन । पार्टी पार्टीबीच विवाद छन् । जसले गर्दा देशले निर्णय गर्न सक्दैन । शान्ति प्रकृया पनि अलमलमा परेको छ, संविधान निर्माणको अन्तरवस्तुबारे विवादै छ । राष्ट्रिय सहमति भन्ने कुरा आकाशको फल भइरहेको छ । अहिले त सहमतिसाथ मात्र काम गर्न सकिने अवस्था हो ।
० संवैधानिक समितिको बैठक दिनहु“ बस्छ होइन ?
– दिनहुँ बस्दैन, आवश्यक परेका बेला बस्छ ।
० सहमतिका लागि समयसीमा बढाउने कुरामा मात्र हुन्छ ?
– संविधान निर्माण कार्य पार्टीहरुबीचको सम्बन्धले प्रभावित हुन जान्छ । सम्बन्ध ठीक भएन भने सँगै काम गर्न सक्दैनन् । मुलुकका अन्य कुराले पनि पार्टीहरुको सम्बन्धलाई असर पार्छ र शान्ति प्रकृया र राष्ट्रिय सहमतिसँग पनि यो जोडिएको छ । सरकार कसरी सञ्चालन भइरहेको छ र सरकारमा को–को सामेल छन्, अथवा को–को सामेल छैनन भन्ने कुराले जोडिएको छ । यो मुलुकको समग्र राजनीतिक वातावरण कस्तो छ भन्ने कुरा पनि जोडिएको छ । समष्टिगत रुपलाई सम्बोधन गर्ने र, भयो भनेपछि मात्रै काम अगाडि बढ्न सक्छ ।
० प्रकृया छोट्याउने दलहरुले सहमति गरे भनेको हो ?
– प्रकृया छोट्याए पनि शान्ति प्रकृया पूरा नहुने, संविधानका अन्तरवस्तुबारे सहमति नहुने हो भने प्रकृया जति छोट्याए पनि संविधान आउँदैन । तर ती सबैमा सहमति हुने भएपछि हामीले प्रकृयाबारे अहिलेको नियमावलीमा अथवा अन्तरिम संविधानमा संशोधन गरेर आउन सक्छ । मुख्य कुरा त्यो होइन, मुख्य कुरा त विषयवस्तुबारे सहमति हुनुप¥र्यो ।
० सहमति हुन बा“की विषयवस्तु के–के हुन् ?
– शान्ति प्रकृया नै टुगिन बाँकी छ । मुलुकको शासन कसरी चल्नुपर्ने भन्ने प्रश्नको उत्तर संविधानले दिनुपर्ने हो, त्यसैमा सहमति भएको छैन । शासकीय स्वरुप, राज्य पुनर्संरचना, निर्वाचन प्रणाली, न्याय प्रणालीबारे सहमति बन्न सकेको छैन । संविधानका आधारभूत कुरा हुन् ।
० फेरि १५ दिनको समय थपिएको छ, यी विषयमा सहमति बन्न सक्छ ?
– यी विषयमा सहमति हुनका लागि अरु विषयमा सहमति हुनुपर्दछ । एकअर्कामा जोडिएका छन्, विश्वासको वातावरण हुनुपर्छ । शान्ति प्रकृया अगाडि बढ्ला भनेर हामीले आशा गरेका छौं । विशेष समितिले महत्वपूर्ण निर्णय गरेर शान्ति प्रकृया अगाडि बढाउने भनिएको थियो । त्यसैले समय थप गरेका हौं । तर शान्ति प्रकृयाबारे महत्वपूर्ण निर्णय हुन सकेन् ।
० त्यसो भए थप गरिएको समयमा पनि केही हुन सक्दैन ?
– यही स्थिति रह्यो भने १५ दिनमा कसरी सहमति जुट्ला । हिजो विशेष समितिमा सहमति जुट्छ भनेर आशा गरिएको थियो, त्यो सहमति जुटेन ।
० दलहरु मिल्नुको विकल्प देखिएन, दललाई मिलाउने सूत्र तपाईंस“ग छ ?
– दलहरुलाई मिलाउने मेरो सूत्र भनेको देशको अवस्था हो । देश, राष्ट्रिय एजेण्डाप्रति जिम्मेवार भएपछि मिल्नैपर्छ । जिम्मेवार नै नबन्ने हो भने बेग्लै कुरा हो ।
० जेठ १४ मा मुलुकले संविधान पाएन भने मुलुकको अवस्था ?
– मुलुक सञ्चालन गर्ने पार्टीहरुका बीचमा त्यत्तिबेला पनि सहमति हुन्छ भने मुलुकलाई सहजीकरण गर्ने उपाय खोज्न सक्छन् । मुलुक सञ्चालन गर्नेहरु नै आपसमा द्वन्द्व गर्न खोजे भने असहजस्थितिमा देश पुग्छ । जस्तोसुकै अप्ठ्यारो भए पनि मुलुकको जिम्मेवारी लिएकाहरुबीच सहमति, सहकार्य हुन्छ भने मुलुकले निकास पाउन सक्छ । जेठ १४ मा संविधान नआउने हो भने विकल्प खोज्नुपर्छ ।
० कस्तो विकल्पको अनुमान गर्नुभएको छ ?
– विकल्प खोज्नलाई पनि सहमति चाहिन्छ । सर्वोच्च अदालतले नै विकल्प दिइसकेको छ नि !
० सर्वोच्चले त म्याद थप्न मिल्दैन भनिसक्यो ?
– सर्वोच्च अदालतले विकल्प भनिसकेको छ । सर्वोच्चले जे विकल्प भनेको छ, त्यसबारे हामी सोच्न सक्छौं ।
० संवैधानिक संकट आउदैन ?
– राजनीतिक रुपमा पार्टीहरु द्वन्द्वमा उत्रे भनेपछि मुलुक नै संकटमा भासिन्छ । संवैधानिक संकट मात्र होइन, वृहद संकटमा मुलुक भासिन्छ । मुलुक कुरा पार्टीहरुले आपूmलाई व्यवहार गर्छन र आप्mना सम्बन्धलाई कसरी सञ्चालन गर्छन्, त्यसमा निर्भर रहन्छ ।

प्रतिक्रिया
सम्बन्धित खवर

काठमाडौँ, १९ बैशाख । विश्वमा कोरोना माहामारीका कारण नेपाल लकडाउन भएको १ महिना भन्दा बढी भइसक्यो । यो एक महिनाको

निरोज कुमार थापा, काठमाडौँ, १० असार । सबै मानिसहरु आफ्नो कर्ममा सफल हुन्छन् भन्ने छैन । तर निरन्तरको लगाव, कामप्रतिको

पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि सन् २०१७ बाट हरेक वर्ष हिमालय ट्राभल मार्ट आयोजना हुँदै आएको छ । यसवर्ष पनि जुन ६

निरोज कुमार थापा, काठमाडौँ, ६ बैशाख ।  नेपालमा होमस्टेको इतिहाँस लामो छैन। यो अभियानले गति लिएको एक दशक पनि भएको