माओवादी छुटाउन मलाई अपहरण गरियो

श्यामनाथ कश्यप घिमिरे (पुराना काङ्ग्रेस नेता)
२० माघ २०७२, बुधबार ०९:५० मा प्रकाशित

नेपालमा प्रजातन्त्र आएको वर्ष अर्थात् वि.सं. २००७ साउन १४ गते अर्घाखाँचीमा जन्मिएका श्यामनाथ कश्यप घिमिरे वर्तमान काङ्ग्रेस राजनीतिमा पछि परेका भए पनि पुराना काङ्ग्रेसजनको दृष्टिमा एक अब्बल प्रजातन्त्र सेनानी हुन् । कलिलो उमेरदेखि नै प्रजातन्त्रबारेका पुस्तक अध्ययन गर्न रुचाउने अर्घाखाँची क्षेत्र नम्बर २ को पटौटी गाविस–१ निवासी काश्यप ०२७ सालदेखि नेपाली काङ्ग्रेसको राजनीतिमा सक्रिय रहेका र काङ्ग्रेसको पुरानो पुस्ता एवम् स्थानीय तहमा अत्यन्त लोकप्रिय नेता हुन् । हरिषचन्द्र डिग्री कलेज वाणारसीबाट स्नातक गरेका काश्यपले करिब चार वर्ष गाउँकै कृष्ण माविमा अध्यापनसमेत गरेका थिए । नेपाली काङ्ग्रेसको नवौँ महाधिवेशनदेखि निरन्तर महाधिवेशन प्रतिनिधि र महासमिति सदस्य निर्वाचित भएका उनी द्वन्द्वकालमा माओवादीको अपहरणमा समेत परेका थिए । आफ्नो जिल्ला तथा वरपर अत्यन्तै जनप्रिय व्यक्तिका रूपमा परिचित र पार्टी सङ्गठनमा अहोरात्र खटिए पनि पार्टीको जिल्ला समिति हाँक्ने अवसरसमेत नपाउनु कश्यपजस्ता पुराना र इमानदार काङ्ग्रेसजनका निम्ति अभिशाप नै हो । बीपीको विचारलाई हरदम आत्मसात् गर्न रुचाउने काश्यपसँग गरिएको सङ्क्षिप्त कुराकानी प्रस्तुत गरिएको छ :
० तपाईंले सक्रिय राजनीतिक जीवन परित्याग गर्नुभएको हो कि अझै राजनीतिमै हुनुहुन्छ ? वास्तवमा यतिबेला तपाईं के गरिरहनुभएको छ ?
– म एकदम राजनीतिमा क्रियाशील छु । सक्रिय राजनीति छाडेर अन्य पेसा वा व्यवसायमा लाग्ने सोचसम्म पनि बनाएको छैन । आफ्नो सम्पूर्ण जीवन यसैमा व्यतीत भएकाले मेरो धन–सम्पत्ति, पेसा–व्यवसाय र परिवार भनेकै नेपाली काङ्ग्रेस र यसले अवलम्बन गरेको नीति हो । महाधिवेशन सम्पन्न गर्ने सिलसिलामा म यतिबेला गाउँ अभियानमा जुटिरहेको छु ।

० राजनीतितर्फ कहिले र कुन कारणले प्रेरित हुनुभयो, बताइदिनुहोस् न ?
– ०२३ सालदेखि नै बनारसमा अध्यापन कार्यमा संलग्न थिएँ । त्यसैबेला तत्कालीन नेतामध्ये शैलजा आचार्य, ढुन्डीराज शास्त्रीलगायत अन्य महत्त्वपूर्ण काङ्ग्रेसी नेताहरूसँग सम्पर्क भयो । त्यसबेला बीपी कोइराला सारनाथ बस्नुहुन्थ्यो । म उहाँलाई भेट्न नियमितजसो जाने गर्दथेँ । यसरी म सहसा बीपीको विचारबाट प्रेरित हुन पुगेँ र ०२७ सालमा नेविसङ्घको सदस्यता लिई सक्रिय भएपश्चात् हालसम्म नेपाली काङ्ग्रेसमा क्रियाशील छु ।

० तपाईंले प्रजातान्त्रिक धार या नेपाली काङ्ग्रेस नै किन रोज्नुभयो नि ?
– नेपाली काङ्ग्रेसको नीति, सिद्धान्त र कार्यक्रम सबैभन्दा उत्तम लागेको र खासगरी प्रजातन्त्रप्रति बाल्यकालदेखि नै लगाव रहेकाले पनि यस्तो हुन गयो । नेताहरूसँगको भेटघाट र प्रजातान्त्रिक विचारको अध्ययनले गर्दा प्रजातन्त्रवादी हुनु नै श्रेयस्कर लागेर म नेपाली काङ्ग्रेसमा आबद्ध भएको हुँ । त्यतिबेला यस्तो प्रजातान्त्रिक नीति र कार्यक्रम यो देशमा काङ्ग्रेसबाहेक कसैमा थिएन ।

० प्रवासमा रहँदा कुनस्तरका कुन–कुन नेतासँग तपाईंको सम्पर्क थियो, प्रस्ट्याइदिनुस् त ?
– गणेशमान सिंह, काशीनाथ गौतम, ढुन्डीराज शास्त्री, प्रदीप गिरी, रामचन्द्र पौडेललगायतका नेताहरूसँग मेरो सान्निध्य वा राम्रो सम्बन्ध थियो । हाल पनि रामचन्द्र पौडेलका विचारका कारण उहाँसँग मेरो विशेष सम्पर्क भइरहन्छ ।

० पञ्चायतकालमा राजनीति गर्न कत्तिको गाह्रो थियो, त्यो समयमा तपाईंको सक्रियताबारे प्रकाश पारिदिनुस् न ?
– हामीजस्ता नेपाली काङ्ग्रेसमा लागेका व्यक्तिलाई अराष्ट्रिय तत्त्व भनी पञ्चायतमा निगरानी गरिन्थ्यो । काङ्ग्रेसको नीति र कार्यक्रमबारे कतै प्रचारप्रसार गरेको थाहा पाएमा जेलमा राख्ने, यातना दिने र ज्यानसमेत लिने काम हुन्थ्यो । त्यसबेला पनि म लुकी–लुकी नेपाली काङ्ग्रेसका पर्चा–पम्प्लेट बोकेर ठाउँ–ठाउँमा पुर्‍याउने र काङ्ग्रेसका नीतिबारे जनतालाई जानकारी गराउने काम गर्दथँे । नेपाली काङ्ग्रेसको आठौँ अधिवेशनले पञ्चायतमा प्रवेश गरी पञ्चायत व्यवस्थालाई ढाल्ने र नेपालमा पुन: प्रजातन्त्र बहाल गर्ने नीति लिएअनुरूप ०४४ सालमा म पटौटी गाविसको प्रधानपञ्चमा निर्वाचित भएँ । ०४६ सालमा प्रजातन्त्र आउनुभन्दा पहिला नै सो पदबाट मैले राजीनामा गरेको थिएँ ।

० तपाईं नेपाली काङ्ग्रेसको १२औँ अधिवेशनमा जिल्ला सभापतिको पदमा उम्मेदवारी दिएर हार्नुभयो, तपाईंको सङ्गठनप्रति लगानी कम भएर हो कि कसो हो ?
– नेपाली काङ्ग्रेसको सङ्गठन निर्माणमा म लगातार लागिरहेको छु । जिल्लामा भएका नेतामध्ये सबैभन्दा बढ्ता लोकप्रिय जिल्ला–नेताका रूपमा मलाई परिभाषित पनि गरिन्छ । कुनै कोणबाट पनि सङ्गठनमा मेरो लगानी कमी भयो भन्ने प्रश्न आउँदैन । मलाई नवौँ महाधिवेशनदेखि निरन्तर महाधिवेशन प्रतिनिधि र महासमिति सदस्यमा क्षेत्रका कार्यकर्ताहरूले निर्वाचित गर्नुभएको छ ।

० त्यसो भए बाह्रौँ अधिवेशनमा जिल्ला सभापति पदमा किन पराजित हुनुभयो त ?
– अर्घाखाँची जिल्लामा नेपाली काङ्ग्रेस कार्यकर्ताहरू धेरै बौद्धिक तथा निष्ठावान र काङ्ग्रेसको आन्तरिक प्रजातन्त्रका लागि सङ्घर्ष गर्दै आएका छन् । जहाँसम्म मैले सभापतिमा पराजय भोगेको प्रश्न छ, यसमा पनि कार्यकर्ताले अवमूल्यन गरेको म ठान्दिनँ । नेताहरूबाट ‘विशेष’ आशीर्वाद लिने उम्मेदवार विजयी हुने र हामीजस्ता निष्ठावान तथा सङ्घर्षशील कार्यकर्ताले यस्ता ठाउँमा अवसर नपाउनु सिङ्गो पार्टीकै लागि घातक छ । यसतर्फ केन्द्रले पनि विचार पुर्‍याउनु आवश्यक महसुस गरेको छु ।

० माओवादी द्वन्द्वकालमा चाहिँ तपाईं कहाँ हुनुहुन्थ्यो ?
– नेपाली काङ्ग्रेसको ११औँ महाधिवेशनको बेला म गाउँ अधिवेशनमा जुटेको थिएँ । अधिवेशनबाट घर फर्किएपछि ०५७ कात्तिक २८ गते साँझ करिब ८ बजे घरभित्रैबाट नेकपा माओवादीका कथित जनमुक्ति सेनाबाट अपहरित भएँ । त्यसपछि मलाई विभिन्न ठाउँमा बन्दीका रूपमा राख्दै ४२ दिनमा मुक्त गरिएको थियो ।

० त्यसरी माओवादीबाट अपहरणमा पर्दा यातना पनि दिए कि ?
– उनीहरूले मेरोबारे अध्ययन गर्दा काङ्ग्रेसको राजनीतिमा क्रियाशील रहेको लोकप्रिय नेता र कुनै किसिमका सामाजिक अपराध, भ्रष्टाचार, व्यभिचार गरेको नदेखिएको ठहर भएछ । आफ्ना दुईजना कार्यकर्तालाई सरकारले तत्काल रिहा गर्नुपर्ने सर्तमा मलाई माओवादीले बन्धक बनाएका थिए । मानसिक तनाव धेरै नै महसुस भयो । सो घटनाले स्तब्ध बनेको सिङ्गो नेपाली काङ्ग्रेस पार्टीको सक्रियतामा उसका माग सरकारले पूरा गरेको कारण म माओवादी फन्दाबाट मुक्त भएँ । उक्त केसमा रामचन्द्र पौडेलले धेरै नै चिन्ता र चासो व्यक्त गर्नुभएको थियो । उहाँको विशेष कसरत नभएको भए के हुन्थ्यो भन्न सकिन्न ।

० त्यसपछि तपाईंका सोच–व्यवहारमा कुनै परिवर्तन आयो कि, के अनुभूति गर्दै हुनुहुन्छ ?
– ४२ दिनमा सकुशल मुक्त हुँदा पुनर्जन्म पाएको अनुभूति भयो । अपहरित बनेको समय सिङ्गो पार्टीले व्यक्त गरेको चिन्ता, माया र सकारात्मक व्यवहारका कारण बाँकी जिन्दगी बीपीको विचार र काङ्ग्रेसको नीति तथा कार्यक्रमलाई जनस्तरसम्म पुर्‍याउँदै पार्टीकै लागि समर्पित हुने अठोट गरेँ । जसअनुसार सो समयदेखि झनै ‘नामकाजी’भन्दा ‘कामकाजी’मा विश्वास गर्नु उपयुक्त ठानी अहोरात्र पार्टीको काममा खटिरहेको छु ।

० पार्टीका लागि यसरी मरिमेट्ने तपाईंजस्ता व्यक्तिहरू सक्रिय हुँदाहुँदै पनि पछिल्लो संविधानसभाको चुनावमा अर्घाखाँचीका दुवै क्षेत्रबाट किन काङ्ग्रेस हारेको होला ?
– नेपाली काङ्ग्रेसको पकड किल्लाका रूपमा परिचित अर्घाखाँची जिल्लाबाट संविधानसभाका लागि दुवै सिट गुम्नु अत्यन्तै दु:खद् पक्ष हो । यसमा मूलत: पार्टीमा अहोरात्र सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका नेता तथा कार्यकर्तालाई महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी लिनबाट किनारा लगाई कम अनुभव भएका व्यक्तिहरूले साङ्गठनिक वागडोर सम्हाल्ने अवसर पाएकाले अर्घाखाँचीमा त्यस्तो परिणाम आएको हो । विशेषगरी बाह्रौँ महाधिवेशनमा मैले जिल्ला सभापतिको अवसर पाएको भए सायद यस्तो दु:खद् परिणाम आउँदैनथ्यो भन्ने लाग्छ ।

० नेपाली काङ्ग्रेसको महाधिवेशनको मौसम चलिरहेको वर्तमान परिवेशमा अर्घाखाँचीबाट तपार्इंको भूमिका के रहला ?
– नेपाली काङ्ग्रेसको एक इमानदार सिपाही भएको कारण करिब एक महिनाअघिदेखि साङ्गठनिक अभियानमा अहोरात्र लागिपरेको छु । मेरो भूमिकाको सन्दर्भमा नेपाली काङ्ग्रेसका बहुमत साथीहरूले जिम्मेवारी लिन प्रस्ताव गरेमा म जिम्मेवारी लिनबाट पछाडि हट्दिनँ, तर जिम्मेवारी प्राप्तिका लागि गुट–उपगुट खडा गरी लुछाचुँडी पनि म गर्दिनँ । किनकि, मेरो प्राण नै नेपाली काङ्ग्रेस हो ।

० तपाईंभन्दा जुनियर काङ्ग्रेसका जिल्ला नेताहरूले तपाईंलाई सर्वसम्मत जिम्मेवारी नदिनुको कारण पनि केही छन् कि ?
– कतिसम्म बोल्न मिल्ने हो थाहा भएन, तर नेपाली काङ्ग्रेसभित्र सबैभन्दा कमजोर पक्ष भनेको पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ताहरूको योगदान कसले, कहाँ र कति गरेको छ भन्ने लेखाजोखा नहुनु रहेको छ । यसकारण मजस्ता तमाम व्यक्तिहरू अवसर पाउने सन्दर्भमा वञ्चित रहँदै आउनुपरेको छ ।

० मुलुकको यतिबेलाको राजनीतिलाई कसरी हेरिरहनुभएको छ ?
– राष्ट्र यतिबेला अत्यन्तै सङ्कटमा छ र यसलाई समाधान गरी संविधान कार्यान्वयन गर्ने प्रमुख दायित्व लोकतान्त्रिक पार्टी नेपाली काङ्ग्रेसबिना असम्भव छ । यस अर्थमा देशैभरि चलिरहेको १३औँ महाधिवेशनमा नेपाली काङ्ग्रेसभित्र त्याग र बलिदान पुर्‍याएका व्यक्तिहरूलाई सम्पूर्ण कार्यकर्ताले अवसर दिएमा सिङ्गो पार्टी तथा राष्ट्रलाई सही दिशातर्फ उन्मुख गराउन मद्दत मिल्नेछ । (प्रस्तुति : मुक्तिनाथ भुसाल)

प्रतिक्रिया
सम्बन्धित खवर

स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ को दफा ४७ बमोजिम प्रत्येक स्थानीय तहमा उपाध्यक्ष÷उपप्रमुखको संयोजकत्वमा न्यायिक समिति गठन गरिएको छ ।

बाबा राजेश्वरी थापा, भियना, अष्ट्रिया । सन् २०१९ को अन्त्यमा चीनको वुहान शहरबाट शुरु भएको कोरोना भाइरस संक्रमणका कारण आजको

नेपाली र विदेशी सञ्चारमाध्यममा गत मङ्सिर २३ गते एउटा विषयले निकै चर्चा पायो । सो दिन विश्वले नेपाललाई चिन्ने सगरमाथाको

लोकतान्त्रिक आन्दोलनको सफलतासँगै नयाँ संविधान जारी गरिएपछि मुलुकमा स्थिरता र समृद्धिका लागि जनादेशप्राप्त सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) को नेतृत्व