अब बाबुरामलाई गलहत्याइनेछ – माधवकुमार नेपाल (वरिष्ठ नेता, एमाले)

६ असार २०६९, बुधबार ०७:४० मा प्रकाशित


० तपाईंहरू लगातार सहमतिको प्रयास भइरहेको दाबी गर्नुहुन्छ, सहमति या विमति कतातिर जाने भयो मुलुकको राजनीति ?
– सहमतिको विकल्प नरहेको हामी सबैले स्वीकार गरेको कुरा हो, तर सहमति कसरी गर्ने, सहमतिको बाधक के हो भन्ने सवालहरू हाम्रासामु ठडिएका छन् । हाम्रा प्रयास यही गांठो सुल्झाउनका लागि हो । यो जारी छ, त्यसैले अहिले नै विमतितिर गइसक्यो भनेर निराश हुन मिल्दैन ।
० सहमतिको बाधकचाहिं को हो त ?
– अन्तरिम संविधानको धारा ४३ ले ‘राजनीतिक सहमतिको आधारमा मुलुक सञ्चालन गर्नु’ भनेर स्पष्ट निर्देश गरेको छ । यसर्थ जनआन्दोलनको मर्म र जनताको भावनाअनुरूप पनि वर्तमानका प्रमुख दलहरूबीच राजनीतिक जटिलता देखिएका मुद्दामा सहमति जुट्नु आवश्यक छ । यसरी सहमतिमा पुग्ने सवालमा अनावश्यक खोचे थाप्ने, अस्वाभाविक अडान लिनेहरू नै सहमतिका बाधक हुन् । वर्तमान सन्दर्भमा यस्तो बाधकका रूपमा माओवादी प्रवृत्ति नै देखापरेको स्पष्टै छ । प्रमुख राजनीतिक दलहरूबीच विश्वासको वातावरण बन्न नसक्दासम्म सहमतिका काम–कुरा अघि बढ्न सक्दैन । यस्तो अवस्थामा अरूलाई लत्याउंदै र पन्छाउंदै एकल ढङ्गले अघि बढ्न खोज्ने वर्तमान प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईको रवैयाले सहमतिको वातावरण बिथोलेको छ । तसर्थ, उहांले यथाशक्य छिटो कुर्सी छोडेर अर्को सरकार गठनका लागि मार्गप्रशस्त गर्नुपर्छ ।
० त्यत्तिकै कुर्सी छोडेर हिंड्न संविधानले पनि त रोक्ला नि प्रधानमन्त्रीलाई ?
– कसरी रोक्छ संविधानले, रोक्दैन । संविधानअनुसार संसद्बाट यसको उपाय खोज्नुपर्ने थियो, त्यो त बाबुरामजीले नै संसद्को अवसान गराइदिइहाल्नुभयो । यस्तोमा अब गर्नुपर्ने राजनीतिक दलहरूबीचको सहमतिबाटै हो । के हिजो गणतन्त्र घोषणा गर्न त्यतिखेरको संविधानले दिएको थियो र ?
० तपाईं आफैं पनि लामो समयसम्म कामचलाउ प्रधानमन्त्रीका रूपमा रहनुभएको थियो, त्यो कालखण्ड स्मरण गर्दै भनिदिनुहोस् त बाबुरामजीले चटक्क छोडेर पन्छिन कसरी मिल्छ ?
– संविधानको धारा ४३ मा टेकेर ३८
(१) बमोजिम उहा“लाई बिदा गर्ने हो । सहमतिअनुसार उहांले हट्छु भन्ने हो, त्यसपछि दलहरूले राष्ट्रपतिसमक्ष बाधा–अड्काउ फुकाउने धाराका आधारमा अघि बढ्न अनुरोध गर्ने हो । वर्तमान राजनीतिक समस्या त राष्ट्रपतिले पनि देखिरहनुभएकै छ । दलहरू सबै मिलेर गएपछि उहांले अगाडिको कदम चाल्नुहुन्छ । यसैका लागि मार्गप्रशस्त गर्नुप¥यो प्रधानमन्त्रीले, हामीले भनिरहेका यही हौं कि बाबुरामजीले यसका लागि बाटो छेक्न भएन ।
० यसो गर्दा राष्ट्रपतिले संविधान नाघेको ठहरिंदैन ?
– पार्टीहरूको सहमतिको आधारमा गर्ने हुनाले राष्ट्रपतिले संविधान नाघेको भन्ने त प्रश्नै उठ्दैन नि †
० दलहरूले भनेपछि जे पनि गर्न मिल्ने ? दलहरूचाहिं संविधानभन्दा माथि नै हुन् त ?
– मेरो आसय त्यस्तो होइन । दलहरूले संविधानविपरितका कुरा गरेका छैनन् बरु प्रधानमन्त्रीले संविधान नाघेकाले यस्तो कदम चाल्नुपरेको हो हामीले ।
० माओवादीले त बाबुराम भट्टराईलाई हटाउन तयार नभएको सङ्केत दिइसकेको छ, यस्तोमा अब के गर्ने ?
– यसमा भरसक कन्भिन्स गरेर उसलाई मनाउने हो, मान्दै मानेन भने त अरू उपाय खोज्नैपर्छ हामीले । यसरी बलजफ्ती सत्तामा टिकिरहने र सर्वसत्तावाद लाद्न खोज्ने हो भने त मुठभेडमै जानुपर्ने स्थिति पनि आउंछ । किनकि, एउटाले सत्ता हडपेर संविधान र कानुन मिच्दै मनपरी शासन गरिरहेको छ, सहमतिमा बाधक बनेर बसिरहेको छ भने जसरी पनि त्यो बाधा त पन्छाउनैप¥यो नि †
० ए † त्यसो भए अब तपाईंहरूले प्रधानमन्त्रीलाई बल प्रयोग गरेर हटाउने ?
– बल प्रयोगमा उत्रिन्छौं नै भन्ने होइन, पहिले त बाटो हेर्छौं । बाबुरामजीले म हट्छु भन्नुभएको हो, प्रचण्डजीले पनि त्यसका लागि वातावरण मिलाउंछु भन्नुभएको हो । तसर्थ समझदारीका साथ उहांलाई बिदा गर्ने र सहमतिका आधारमा नयां सरकार गठन गर्ने भन्ने हाम्रो पहिलो ध्येय हो ।
० प्रचण्डजीले बाबुरामलाई हटाउंछु भन्नुभएको छ तपाईंसंग ?
– हो, हो । त्यसमा अप्ठ्यारो हुंदैन, वातावरण मिलाउंछु भन्नुभएको छ प्रचण्डजीले । यसैका लागि बाटो हेर्ने हो हामीले केही दिन । यसमा ‘इफ’ र ‘बट’ लगाउन थाल्नुभएन भने बोलेअनुसार काम होला भन्नेमा हामी आशावादी छौं । तर, यसमा नया“ सर्त फेरि पनि तेस्र्याउन थालियो भनेचाहिं सत्ता नछोड्ने मानसिकता देखाएको सम्झनैपर्ने हुन्छ । त्यसपछि कस्तो कदम चाल्ने हो, चाल्नेछौं । हामीलाई थाहा छ मुलुकलाई जानाजान यत्रो सङ्कटमा पार्ने व्यक्ति सजिलै सहमतिमा आउन चाहंदैन भन्ने । त्यसैले अब प्रचण्डजीले आंट गर्नुप¥यो, अब बाबुरामजीको मुख हेरेर हुंदैन उहांले ।
० यदि बाबुरामजीले बाटो छोडिदिनुभयो भने अर्को सरकारचाहिं कसको नेतृत्वमा बनाउने त ? केही सोच्नुभएको छ तपाईंहरूले ?
– पांचबुंदे सहमतिमा जे देखिएको छ हामी त्यसैअनुसार अघि बढ्ने पक्षमा छौं । त्यसअनुसार अबको नेतृत्व काङ्गे्रसले लिनेछ, यदि काङ्गे्रसले आंट गरेन भनेचाहिं अर्को विकल्पबारे हामी त्यसपछि तत्कालै छलफल गरी टुङ्गो लगाउनेछौं ।
० किन, काङ्गे्रसले नेतृत्व लिने आंट नगर्नुपर्ने कुनै कारण छ र ?
– हामीलाई यस्तो महसुस भइरहेको छ कि भावी नेतृत्व लिनका लागि काङ्गे्रसले जति जागरुकता देखाउनुपर्ने हो त्यति हिम्मतका साथ अघि बढिरहेजस्तो लाग्दैन । तर, अहिले नै यसबारे ठोस धारणा बनाउन मिल्दैन । हामीले त उसको नेतृत्वमा सरकार बनाउन सघाउने हो तर उसले ‘हामी सक्दैनौं’ भन्यो भने त अर्कोबारे छलफल गर्नैपर्छ ।
० फेरि तपाईं नै प्रधानमन्त्री बन्न खोज्दै हुनुहुन्छ कि कसो हो ?
– यस्तो कुरा होइन, त्यो परिस्थितिमा निर्भर हुने कुरा हो । अहिले कसैले इच्छा देखाउने र अग्रसर हुने बेला नै होइन । बाबुरामजीले बाटो छोडिदिएपछि मुलुकमा सङ्कटले निकास लिनेछ, देशमा प्रधानमन्त्री चलाउने नेताको अभाव छैन, आंट भएका व्यक्ति जति पनि छन्, यसमा चिन्ता लिनुपर्दैन ।
० तर, नेपाली नेतामा आंट र क्षमता देखिएन, गम्भीरताको अभाव रह्यो भन्ने आरोप त लागिरहेको छ नि ?
– यस्तो आरोप लागेको कुरालाई इन्कार गर्न त सकिन्न तर नेपाली नेताहरूले नै ठूला–ठूला मुद्दामा समाधान निकालेका पनि छन् भन्ने तथ्य बिर्सन भएन । राजतन्त्रलाई उखेलेर फ्यांकेको यहींका नेताले हो, सामाजिक र राजनीतिक परिवर्तनको सङ्कल्प बोकेर सोअनुरूप अघि बढेको पनि यहींका नेताले हो, आर्थिक विकासका लागि अघि बढ्ने प्रण र प्रयत्न पनि यहींका नेताले गरेका छन्, कुनै आयातीतले होइन । आयातीत नेताबाट यो काम हुन सक्दैन ।
० संविधानसभा त्यत्तिकै अवसान हुनुको जिम्मेवारी कसले लिने ?
– जिम्मेवारी त हामी सबैको हो । तर, बढी जिम्मेवारीचाहिं संविधानसभालाई ‘हाय हाय’ गर्ने माओवादीले लिनुपर्छ ।
० तपाईंको चाहिं दोष छैन ?
– मेरो के दोष छ त ? भए देखाइदिनुप¥यो । प्रचण्डजीहरूले त तपाईंको भूमिका सकारात्मक रहेको छ’ भनेर भनिरहेका छन् मसंग ।
० बाबुरामजीलाई प्रधानमन्त्रीबाट राष्ट्रपतिले हटाउनैपर्ने भयो होइन त अब ?
– हटाउनेभन्दा पनि सबै दलहरूले सहमति गरेर सिफारिस गरेबमोजिम उहांले कदम चाल्ने हो । एउटा व्यक्तिका कारण यसरी देशलाई सङ्कटमा धसिन त दिनुभएन नि † देशलाई एउटा व्यक्तिको लहडमा डुब्न दिने ? हामी टुलुटुलु हेरिबस्ने ? गृहयुद्धमा फसाउने मुलुकलाई ? समयभन्दा अघि नै संविधानसभालाई मृत्युशøयामा पु¥याएर दुर्नामी व्यहोरेको, कसैको विश्वास जित्न नसकेको सरकारलाई टिकाइरहनु भनेको सहमतिको वातावरण अझै बिगार्नु हो । यस्तो सरकार कायम राख्न हुंदैन, तत्काल अर्को व्यवस्था गरिनुपर्छ ।
० कहिलेसम्ममा तपाईंहरूको यो मिसनले पूर्णता पाउला त ? असारभित्रै अर्को सरकार आउला त ?
– हाम्रो प्रयत्न जारी छ । यो सरकारलाई त खड्को नै खड्को परेको छ । बजेट कसरी ल्याउंछ ? हेरौं त †
० अध्यादेशबाट ल्याउने कुरा गरेको छ नि त बजेट त ?
– असम्भव । सक्दै सक्दैन । हामी त्यसरी बजेट ल्याउन दिंदै दिन्नौं ।
० बजेट त चाहियो नि राज्य चलाउन, होइन र ?
– त्यसैले त अवरोध नबन भनेको नि । हिजो संविधान चाहियो भनेर माधव नेपालले राजीनामा दिनुपर्ने, आज बजेट चाहि“दा बाबुरामजीले राजीनामा दिन किन नहुने ? सहमति हुनुप¥यो भनेर झलनाथ खनालले राजीनामा दिनुपर्ने अनि सहमति बिगार्ने बाबुरामले राजीनामा दिनु नपर्ने ? कुन अभूतपूर्व चमत्कार गरेर मुलुकलाई उहांले योगदान पु¥याउनुभएको छ र उहांलाई हामीले कुर्सीमा टिकाइरहनुपर्ने ?
० उहा“ले त हट्दै हट्दिनं भन्नुभएको छ त †
– नहट्ने हो भने गलहत्याएर निकाल्नुपर्ने हुन्छ । विवेक पु¥याएर कदम चाल्दैनन् भने बाबुराम भट्टराई गलहत्याइने छन्, यसको विकल्प छैन ।
० राष्ट्रपतिले गलहत्याउने ?
– जनताले नै गलहत्याउंछन् । हामी आन्दोलनको आंधीबेहरी सृष्टि गर्छौं–गर्छौं ।
० खै आन्दोलनको छांटकांट त खास देखिएन नि तपाईंहरूको ?
– एकैचोटि कहां देखिन्छ त ? सिट्ठी बजाएको भरमा हुरुर्र जम्मा हुने रेजिमेन्टल फोर्स हो र ? जनताले कुनै बुझ्दैै छन्, विस्तारै माहोल बन्दै छ । जनतालाई विश्वासमा लिएर, यथार्थ बुझाएर मात्र हुन्छ यो काम । हिजो ज्ञानेन्द्रका विरुद्ध के एकै दिनमा जनता सडकमा आएका हुन् र ? कति समय लागेको थियो बिर्सनुभयो ? मूल कुरा त पार्टीहरूको सङ्कल्प र दृढता हो । जनता ‘हाय तौवा’ भइसकेका छन् । जहां बढी जाग्छन् जनता त्यतैबाट आन्दोलनको ज्वारभाटा उठ्छ ।
० यस्तो अवस्थामा राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्री मिलेर काम गरे के होला ?
– कसरी मिल्ने ? राष्ट्रपति एउटा डेमोक्र्याटिक मूल्य–मान्यताप्रति प्रतिबद्ध व्यक्तित्व हुनुहुन्छ भने प्रधानमन्त्री ठ्याम्मै उल्टो धारमा हिंडिरहेका छन् । प्रधानमन्त्री प्रजातन्त्रको बाधक राष्ट्रपति लोकतन्त्रको संरक्षक । लोकतन्त्रलाई देखाउने दा“त मात्र मानेर हि“डेको व्यक्ति र लोकतन्त्रलाई सांच्चै संस्थागत कसरी गर्न सकिन्छ भनी चिन्तित व्यक्तिबीच कसरी सहकार्य हुन सक्छ र ? राष्ट्रपति सबैलाई समेटौं भन्ने उता प्रधानमन्त्रीचाहिं एकलौटी चुनाव गराएर दुईतिहाइ ल्याएर सबैलाई पेलेर जान्छु भन्ने मानसिकता बोक्ने, अनि कसरी मिलेर काम गर्ने ?
० त्यसो भए बाबुरामजीबाट सहमति हुन सक्दैन ?
– सोच्न पनि सकिन्न अहिले यो त † अब त आन्दोलनबाट प्रधानमन्त्रीलाई नहटाएसम्म हामी पनि हट्दैनौं । बाबुराम भट्टराई नहटेसम्म सहमति हुंदैन । यो कुरा मैले प्रधानमन्त्रीजीलाई पनि स्पष्ट शब्दमा भनिदिएको छु । सत्ताको लोभी नबन्नुस्, घिस्रिएर, टाक्सिएर नबस्नुस् कुर्सीमा भनेर भनिदिएको छु ।
० चुनाव गराउन सक्नुहुन्न त उहा“ले ?
– के चुनावको कुरा गरेको ? यस्ता व्यक्तिको नेतृत्वमा हुने चुनावमा कसले भाग लिन्छ ? संविधानसभाको निर्वाचनजस्तो गम्भीर विषयमा एकलौटी निर्णय गरेर हिंड्ने व्यक्तिले चुनाव गराएर हुन्छ चुनाव ? सम्भवै छैन । अर्को संविधानसभा निर्वाचनको प्रावधान नै छैन संविधानमा अनि कसरी हुन्छ चुनाव ? मुलुकमा यत्तिका विकास निर्माणको काम गर्नुछ, मध्यपहाडी राजमार्ग निर्माण गर्नुछ, ठूला–ठूला हाइड्रो पावरहरू बनाउनु छ, पर्यटन क्षेत्रको विकासका लागि त्यत्तिकै काम गर्नुपर्ने छ, रोजगारी सिर्जना गर्नु अत्यावश्यक भइसकेको छ । मुलुकलाई समृद्धिमा लैजाने यावत् कामकुरा छोडेर त्यसरी फजुल खर्चमा ढुकुटी रित्याइरहने ? देशलाई रगतको आहालमा डुबाउने र त्यसैमा पौडी खेलेर सत्ताको स्वाद मार्ने चाल चल्नेहरूले जसोतसो भन्यो त्यसोत्यसो अब हुन सक्दैन ।

प्रतिक्रिया
सम्बन्धित खवर

काठमाडौँ, १९ बैशाख । विश्वमा कोरोना माहामारीका कारण नेपाल लकडाउन भएको १ महिना भन्दा बढी भइसक्यो । यो एक महिनाको

निरोज कुमार थापा, काठमाडौँ, १० असार । सबै मानिसहरु आफ्नो कर्ममा सफल हुन्छन् भन्ने छैन । तर निरन्तरको लगाव, कामप्रतिको

पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि सन् २०१७ बाट हरेक वर्ष हिमालय ट्राभल मार्ट आयोजना हुँदै आएको छ । यसवर्ष पनि जुन ६

निरोज कुमार थापा, काठमाडौँ, ६ बैशाख ।  नेपालमा होमस्टेको इतिहाँस लामो छैन। यो अभियानले गति लिएको एक दशक पनि भएको