अमेरिकामा बन्दुक राख्न पाउने संवैधानिक अधिकार किन राखियो

१५ जेष्ठ २०७९, आईतवार ०७:२२ मा प्रकाशित

टेक्सासको उवाल्डेको एउटा स्कुलमा नरसंहार गर्ने साल्वाडोर रामोस भर्खरै १८ वर्ष पुगेका थिए । उक्त बन्दुक आक्रमणमा १९ विद्यार्थी र २ अध्यापकको हत्या भएको थियो ।

१८ औं जन्मोत्सवमा रामोसले आफैलाई दुईवटा बन्दुक उपहार दिएका थिए । एआर–१५ टाइप आटोमेट्रिक दुई बन्दुकसँगै उनले ३ सय गोली पनि किनेका थिए । एआर–१५ बन्दुक आक्रमणमा प्रयोग हुने सबैभन्दा चर्चित राइफल हो ।

रामोसका नातेदारका अनुसार उसलाई समाजमा घुलमिल हुन समस्या थियो । उसका व्यवहार नियन्त्रित थिएन । रामोसले यी दुई राइफल कानुनी प्रकृया पूरा गरेर किनेका थिए । उनी सिधै बन्दुक स्टोरमा गए, अर्डर गरे, बिल भुक्तानी गरेर राइफल घर लिएर आए ।

बन्दुक राख्न पाउने अधिकारी अमेरिकाबाहेक संसारको कुनै पनि देशमा यो अकल्पनीय लाग्न सक्छ । अमेरिकामा हतियार राख्न पाउने अधिकार संविधानले सुरक्षित गरेको छ । संविधानमा उल्लेखित यो नागरिक अधिकार दुई पटक संशोधन भइसकेको छ ।

राइफल किन आवश्यक प-यो ?
१५ डिसेम्बर १७९१ को नवगठित अमेरिकाले बिल अफ राइट्स (अधिकार विधेयक) लाई स्वीकृति दिएको थियो । यो संविधानको दशौं संशोधन हो, जसले नागरिक अधिकारको पुष्टि गर्छ ।

अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता, स्वतन्त्र प्रेस, धार्मिक स्वतन्त्रता र संगठित हुन पाउने स्वतन्त्रताजस्तै हतियार राख्न पाउने अधिकार पनि हो । सन् १७९१ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाले अहिलेको भूभागमध्ये एकतिहाइ हासिल गरिसकेको थियो । उसले अझै पश्चितमतर्फ अघि बढ्न खोज्दै थियो । बेलायतविरुद्धको स्वतन्त्रताको लडाइ (१७७५–८३) मा मिलिसियाले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए ।

मिलिसिया आम मानिसको एउटा समूह थियो, जसले समुदायको रक्षाका लागि हतियार उठाएका थिए । यो समुदाय सन् १९७६ मा देशमा स्वतन्त्रता घोषणा गरेपछि राज्यस्तरमा संगठित भएको थियो । मिलिसियाको लडाइमा मुख्य हतियार लामो नाल भएको मस्कट थियो । झन्डै ९ मिटर टाढासम्म मार हान्न सक्ने यो बन्दुक १९ औं शताब्दीसम्म चलनमा थियो । यो बन्दुकले एक मिनेटमा तीन पटकसम्म फायर गर्न मिल्थ्यो ।

त्यसैबेला बन्दुक अमेरिकाको सांस्कृतिक पहिचान बनेको थियो । धेरैजसो नागरिक नियमित सैन्य सेवा र सत्ताको सेवकका रुपमा देखिएका थिए । उनीहरुलाई लागेको थियो, सैनिकले नागरिक दमन गर्ने क्षमता हुन्छ । धेरै मानिसलाई लागेको थियो, स्वयम रक्षाका लागि हतियार राख्न दिनु मुनासिब हुनेछ ।

एउटा वर्ग सधैं बलियो केन्द्र सरकारको विरोधमा थियो । उनीहरु पेसेवार सैनिकको विचारका विरोधमा थिए । यद्यपि अन्त्यमा गएर अमेरिकाले पनि पेसेवार सैनिक स्थापना ग¥यो, जुन विदेशी शक्तिले आक्रमणको समयमा आवश्यक पर्नेछ ।

अमेरिकाले सन् १७८८ मा देशको संविधानलाई आधिकारिक मान्यता दिएको थियो । त्यसपछि संस्थापकमध्येका एकजना जेम्स मेडिसन जो पछि अमेरिकाको राष्ट्रपति पनि बने, उनले संविधानमा दोस्रो संशोधन मस्यौदा तयार पारे । जसको उद्देश्य प्रान्तमा मिलिसियालाई बलियो बनाउनु थियो । यही संशोधनमा नागरिकले कुनै सर्त पालना नगरी बन्दुक राख्न पाउने व्यवस्था पनि गरियो ।

वर्षौदेखि नागरिकले बन्दुक राख्न पाउने अधिकारको समर्थन गर्नेहरु दोस्रो संशोधन आफ्नो अधिकारको सुरक्षाका रुपमा हेर्छन् । नेशनल राइफल एसोसिएसन (एनआरए) आफ्नो वेभसाइटमा लेख्छ– ‘कानुनको पालना गर्नेहरु बन्दुक मालिकको अधिकार रक्षाका लागि दोस्रो संशोधन महत्वपूर्ण छ ।’

एनआरएमा झन्डै ५५ लाख सदस्य छन् । यो अमेरिकी राजनीतिमा सबैभन्दा ठूलो दबाब समूहमध्ये एउटा हो । एनआरए बन्दुक नियन्त्रणको कुनै पनि प्रस्तावको कडा प्रतिरोध गर्छ ।

अहिले भइरहेको व्यवस्थाको समर्थन गर्नेहरुको तर्क छ, दोस्रो संशोधनमा नागरिकलाई हतियार राख्न अधिकार दिन्छ, यो आम मानिसको संवैधानिक अधिकार हो । यसको अर्थ बन्दुकको प्रतिबन्ध असंवैधानिक हो ।

अमेरिकामा अहिले सामूहिक हत्याका घटना दिनदिनै वृद्धि भइरहेको छ । यी घटना वृद्धिसँगै बन्दुक राख्न पाउने अधिकारप्रति बहस सुरु भएको छ । यद्यपि अहिलेसम्म बन्दुक राख्ने अधिकारको समर्थन गर्नेहरुकै जीत भइरहेको छ ।

प्रतिक्रिया
सम्बन्धित खवर

काठमाडौँ । बैंक तथा वित्तीय संस्थामा सबैभन्दा कम निक्षेप राख्ने जिल्लाका रुपमा रुकुमपूर्व देखिएको छ । आर्थिक विकासमा पछाडि परेको

काठमाडौँ । सरकारले कूटनीतिक पत्र आदानप्रदान गर्दा परराष्ट्र मन्त्रालयबाट अनिवार्य गर्ने निर्णय गरेसँगै मन्त्रालयहरुले मातहतका निकायलाई त्यसबारे निर्देशन दिएका छन्

काठमाडौँ । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले एसपीपीमा सहभागी हुन नेपाली सेनाले लेखेको पत्र मर्यादा बाहिरको

काठमाडौं।प्रमुख प्रतिपक्षी दल एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले सरकारले आगामी आर्थिक वर्षका लागि ल्याएको बजेट निश्चित घराना र व्यापारीलाई फाइदा पुर्‍याएर